Voor de ruiter voelt dit vaak als "een beetje nerveus". Voor het paard is dit een duidelijk signaal dat er mogelijk gevaar dreigt. Het paard reageert daarop met verhoogde alertheid, wat op zijn beurt de spanning bij de ruiter versterkt. Zo ontstaat een zichzelf versterkende cirkel: de spanning van de ruiter maakt het paard onrustiger, en een onrustig paard maakt de ruiter op zijn beurt gespannener.

Deze wisselwerking geldt niet alleen voor spanning, maar evengoed voor rust, vertrouwen en focus. Ruiters die van nature goed geaard zijn, met een lage, stabiele ademhaling en ontspannen schouders, zien regelmatig dat ook een van nature nerveus paard in hun aanwezigheid tot rust komt. Belangrijk om te benadrukken: dit effect ontstaat niet door "te doen alsof" rust aanwezig is. Paarden doorzien geveinsde kalmte net zo snel als opgekropte spanning. Het gaat om een daadwerkelijke verandering in de fysiologische staat van de ruiter, en dat is precies het uitgangspunt van mentale training voor ruiters.

Veel ruiters geven aan te weten dat ze rustig moeten blijven, maar dit in de praktijk niet te kunnen realiseren. Dit is geen kwestie van onwil of gebrek aan discipline. Het toont aan dat cognitieve kennis, het besef dat rust nodig is, niet automatisch resulteert in een fysiologische verandering in het lichaam. Juist hierin schuilt de waarde van het paard als leermiddel. Geen enkele coach of trainer kan zo direct en eerlijk terugkoppelen wanneer een ruiter daadwerkelijk ontspannen is als het paard dat doet. Het paard fungeert daarmee niet alleen als spiegel van spanning, maar ook als instrument om te leren herkennen wat werkelijke ontspanning voor de ruiter betekent.